geoGPS

PROJEKT I UKŁADY

Jak założyć projekt: układ współrzędnych i model geoidy

Projekt to pierwsza rzecz, którą trzeba ustawić przed pomiarem. Pokazujemy, jak go założyć, który polski układ współrzędnych wybrać, w jakiej strefie PL-2000 jest Twój powiat i dlaczego model geoidy decyduje o poprawnych wysokościach.

Aktualizacja: 12.11.2026 · 8 min czytania

Projekt w geoGPS – co to jest

Projekt to zbiór obiektów (punktów, linii i obszarów) z własnym układem współrzędnych i modelem geoidy. Każdy pomiar trafia do projektu aktywnego, a mapa pokazuje jego obiekty. Bez projektu aplikacja nie pozwoli zapisać pomiaru i pokaże komunikat „Najpierw utwórz projekt”.

Dobrym zwyczajem jest jeden projekt na jedno zlecenie albo jeden obiekt budowlany. Dzięki temu dane, eksporty i raporty PDF nie mieszają się między robotami.

Jak założyć projekt w aplikacji mobilnej

  1. Otwórz Dane → Projekty i wybierz dodanie nowego projektu.
  2. Wpisz nazwę i, jeśli chcesz, opis (np. numer zlecenia, adres, inwestor).
  3. Wybierz układ współrzędnych. Szukaj po nazwie, kodzie EPSG albo kraju. Opcja „Zawęź listę do bieżącej lokalizacji” zostawia tylko układy używane w kraju, w którym jesteś.
  4. Wybierz model geoidy. Aplikacja podpowiada modele pasujące do układu i pobiera wybrany model na telefon, więc zrób to tam, gdzie masz Internet. Bez modelu projektu nie da się zapisać.
  5. Zapisz. Nowy projekt ustaw jako aktywny – od tej chwili do niego trafiają pomiary.
Zanim wyjedziesz w teren. Model geoidy zajmuje od kilkuset kB do kilku MB. Pobierz go jeszcze w biurze – w terenie bez zasięgu aplikacja nie ściągnie siatki i zapisze tylko wysokość elipsoidalną.

Projekt w panelu WWW i w QGIS

Projekt możesz też założyć w biurze:

  • Panel geoGPS Cloud – w sekcji Projekty kliknij +, wpisz nazwę, wybierz Układ współrzędnych (pięć polskich układów – PL-2000 strefy 5–8 i PL-1992 – jest podpowiadanych od razu) i Model geoidy, a potem Utwórz projekt.
  • Wtyczka QGIS – w oknie Projekty kliknij Nowy projekt, układ wybierz przyciskiem Zmień… z bazy EPSG, a model geoidy z listy modeli dla obszaru układu.

Projekt zapisuje się w chmurze, więc od razu widać go w aplikacji na telefonie u wszystkich osób z organizacji. Edytować i usuwać projekt może tylko jego autor – pozostali widzą go w trybie podglądu.

Układ współrzędnych – po co go wybierać

Odbiornik GNSS podaje pozycję jako szerokość i długość geograficzną (B, L) oraz wysokość elipsoidalną h na elipsoidzie GRS80. Na mapach, w projektach budowlanych i w dokumentacji geodezyjnej używa się jednak współrzędnych płaskich X, Y w metrach. Układ współrzędnych projektu mówi aplikacji, jak przeliczyć B, L na X, Y.

W geoGPS każdy punkt ma zapisane i B/L, i X/Y w układzie projektu, razem z nazwą układu i kodem EPSG (np. „ETRF2000-PL / CS2000/21 (EPSG:2178)”). Eksporty do DXF, CSV, TXT, GML i IFC zawierają X/Y w układzie projektu.

Uwaga na osie. W polskiej geodezji X oznacza północ, a Y wschód – odwrotnie niż w matematyce i w wielu programach GIS. Jeśli punkty po imporcie lądują w morzu albo w Afryce, najczęściej zamienione są kolumny X i Y.

Polskie układy współrzędnych

Zasady określa rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie państwowego systemu odniesień przestrzennych (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 342). Podstawą jest układ odniesienia PL-ETRF2000 (realizacja europejskiego systemu ETRS89) na elipsoidzie GRS80. Korzystając z poprawek RTK z ASG-EUPOS, mierzysz bezpośrednio w PL-ETRF2000.

UkładKod EPSGOdwzorowanie i parametryDo czego służy
PL-2000, strefy 5, 6, 7, 82176, 2177, 2178, 2179Gauss-Krüger, 4 pasy po 3°, południki osiowe 15°, 18°, 21°, 24°E, skala na południku osiowym 0,999923Mapy w skalach większych niż 1:10 000, w tym mapa zasadnicza i ewidencyjna. Standard w pracach geodezyjnych i na budowie.
PL-19922180Gauss-Krüger, jeden pas dla całej Polski (14°–24,5°E), południk osiowy 19°E, skala 0,9993Mapy w skalach 1:10 000 i mniejszych, ortofotomapy, opracowania dla całego kraju i analizy GIS.
PL-UTM, strefy 33, 34, 3525833, 25834, 25835Poprzeczny Merkator, pasy po 6°Mapy topograficzne 1:10 000–1:250 000, mapy morskie, obronność.

PL-2000: jak rozpoznać strefę po współrzędnych

W układzie PL-2000 do współrzędnej Y dodaje się numer strefy pomnożony przez 1 000 000 oraz 500 000 m. Dlatego pierwsza cyfra Y to numer strefy: punkt w Krakowie ma Y ≈ 7 4xx xxx m (strefa 7), we Wrocławiu ≈ 6 4xx xxx m (strefa 6). Współrzędna X w Polsce ma ok. 5,4–6,1 mln m.

W PL-1992 Y ma zawsze sześć cyfr (ok. 170 000–870 000 m), a X ok. 130 000–780 000 m. Po tym łatwo odróżnić dane w PL-1992 od danych w PL-2000.

Strefy PL-2000 według powiatów

Teoretycznie granice stref biegną po południkach 16,5°, 19,5° i 22,5°E. W praktyce, zgodnie z § 22 rozporządzenia, granice stref wyznaczają granice powiatów. Gdy południk przecina powiat, cały powiat należy do strefy, w której leży jego większa część. Dzięki temu cała mapa zasadnicza jednego powiatu jest w jednej strefie.

Mapa Polski z podziałem na powiaty i cztery strefy układu PL-2000: strefa 5 na zachodzie, strefy 6 i 7 w środku kraju, strefa 8 na wschodzie
Strefy układu PL-2000 z podziałem na powiaty (380 powiatów). Linie przerywane – południki osiowe stref, kropkowane – teoretyczne granice pasów. Granice powiatów i województw: Państwowy Rejestr Granic GUGiK. Przydział powiatów obliczyliśmy według zasady z § 22 rozporządzenia. Kliknij, żeby powiększyć.

Tabela poniżej pokazuje, w której strefie jest każdy powiat. „m.” oznacza miasto na prawach powiatu.

Pokaż listę powiatów według województw i stref
WojewództwoStrefa 5
EPSG:2176
Strefa 6
EPSG:2177
Strefa 7
EPSG:2178
Strefa 8
EPSG:2179
dolnośląskiebolesławiecki, głogowski, jaworski, m. Jelenia Góra, jeleniogórski, kamiennogórski, m. Legnica, legnicki, lubański, lubiński, lwówecki, polkowicki, świdnicki, m. Wałbrzych, wałbrzyski, zgorzelecki, złotoryjskidzierżoniowski, górowski, kłodzki, milicki, oleśnicki, oławski, strzeliński, średzki, trzebnicki, wołowski, m. Wrocław, wrocławski, ząbkowicki––
kujawsko-pomorskie–aleksandrowski, brodnicki, bydgoski, m. Bydgoszcz, chełmiński, golubsko-dobrzyński, m. Grudziądz, grudziądzki, inowrocławski, lipnowski, mogileński, nakielski, radziejowski, rypiński, sępoleński, świecki, m. Toruń, toruński, tucholski, wąbrzeski, m. Włocławek, włocławski, żniński––
lubelskie––janowski, kraśnicki, lubelski, łukowski, opolski, puławski, ryckibialski, m. Biała Podlaska, biłgorajski, m. Chełm, chełmski, hrubieszowski, krasnostawski, lubartowski, m. Lublin, łęczyński, parczewski, radzyński, świdnicki, tomaszowski, włodawski, zamojski, m. Zamość
lubuskiegorzowski, m. Gorzów Wielkopolski, krośnieński, międzyrzecki, nowosolski, słubicki, strzelecko-drezdenecki, sulęciński, świebodziński, wschowski, m. Zielona Góra, zielonogórski, żagański, żarski–––
łódzkie–bełchatowski, kutnowski, łaski, łęczycki, m. Łódź, pabianicki, pajęczański, poddębicki, sieradzki, wieluński, wieruszowski, zduńskowolski, zgierskibrzeziński, łowicki, łódzki wschodni, opoczyński, piotrkowski, m. Piotrków Trybunalski, radomszczański, rawski, m. Skierniewice, skierniewicki, tomaszowski–
małopolskie–chrzanowski, oświęcimskibocheński, brzeski, dąbrowski, gorlicki, krakowski, m. Kraków, limanowski, miechowski, myślenicki, nowosądecki, nowotarski, m. Nowy Sącz, olkuski, proszowicki, suski, tarnowski, m. Tarnów, tatrzański, wadowicki, wielicki–
mazowieckie––białobrzeski, ciechanowski, garwoliński, gostyniński, grodziski, grójecki, kozienicki, legionowski, lipski, makowski, miński, mławski, nowodworski, ostrołęcki, m. Ostrołęka, ostrowski, otwocki, piaseczyński, m. Płock, płocki, płoński, pruszkowski, przasnyski, przysuski, pułtuski, m. Radom, radomski, m. Siedlce, siedlecki, sierpecki, sochaczewski, sokołowski, szydłowiecki, m. Warszawa, warszawski zachodni, węgrowski, wołomiński, wyszkowski, zwoleński, żuromiński, żyrardowskiłosicki
opolskie–brzeski, głubczycki, kędzierzyńsko-kozielski, kluczborski, krapkowicki, namysłowski, nyski, oleski, m. Opole, opolski, prudnicki, strzelecki––
podkarpackie––brzozowski, dębicki, jasielski, kolbuszowski, m. Krosno, krośnieński, leski, leżajski, łańcucki, mielecki, niżański, ropczycko-sędziszowski, rzeszowski, m. Rzeszów, sanocki, stalowowolski, strzyżowski, m. Tarnobrzeg, tarnobrzeskibieszczadzki, jarosławski, lubaczowski, przemyski, m. Przemyśl, przeworski
podlaskie––grajewski, kolneński, m. Łomża, łomżyński, zambrowskiaugustowski, białostocki, m. Białystok, bielski, hajnowski, moniecki, sejneński, siemiatycki, sokólski, suwalski, m. Suwałki, wysokomazowiecki
pomorskie–bytowski, chojnicki, człuchowski, m. Gdańsk, gdański, m. Gdynia, kartuski, kościerski, kwidzyński, lęborski, malborski, nowodworski, pucki, m. Słupsk, słupski, m. Sopot, starogardzki, sztumski, tczewski, wejherowski––
śląskie–będziński, bielski, m. Bielsko-Biała, bieruńsko-lędziński, m. Bytom, m. Chorzów, cieszyński, m. Częstochowa, częstochowski, m. Dąbrowa Górnicza, m. Gliwice, gliwicki, m. Jastrzębie-Zdrój, m. Jaworzno, m. Katowice, kłobucki, lubliniecki, mikołowski, m. Mysłowice, myszkowski, m. Piekary Śląskie, pszczyński, raciborski, m. Ruda Śląska, rybnicki, m. Rybnik, m. Siemianowice Śląskie, m. Sosnowiec, m. Świętochłowice, tarnogórski, m. Tychy, wodzisławski, m. Zabrze, m. Żory, żywieckizawierciański–
świętokrzyskie––buski, jędrzejowski, kazimierski, m. Kielce, kielecki, konecki, opatowski, ostrowiecki, pińczowski, sandomierski, skarżyski, starachowicki, staszowski, włoszczowski–
warmińsko-mazurskie–m. Elblągbartoszycki, braniewski, działdowski, elbląski, ełcki, giżycki, gołdapski, iławski, kętrzyński, lidzbarski, mrągowski, nidzicki, nowomiejski, olecki, m. Olsztyn, olsztyński, ostródzki, piski, szczycieński, węgorzewski–
wielkopolskieczarnkowsko-trzcianecki, grodziski, międzychodzki, nowotomyski, szamotulski, wolsztyńskichodzieski, gnieźnieński, gostyński, jarociński, kaliski, m. Kalisz, kępiński, kolski, m. Konin, koniński, kościański, krotoszyński, leszczyński, m. Leszno, obornicki, ostrowski, ostrzeszowski, pilski, pleszewski, m. Poznań, poznański, rawicki, słupecki, średzki, śremski, turecki, wągrowiecki, wrzesiński, złotowski––
zachodniopomorskiebiałogardzki, choszczeński, drawski, goleniowski, gryficki, gryfiński, kamieński, kołobrzeski, m. Koszalin, koszaliński, łobeski, myśliborski, policki, pyrzycki, stargardzki, m. Szczecin, świdwiński, m. Świnoujście, wałeckisławieński, szczecinecki––
Mapa i tabela mają charakter pomocniczy. Przy pracach zgłaszanych do ośrodka dokumentacji geodezyjnej (PODGiK) strefę potwierdź w dokumentach z ośrodka – szczególnie w powiatach przeciętych przez granicę pasa, np. lubelskim, grajewskim czy wadowickim.

Który układ wybrać w projekcie

  • Prace geodezyjne, budowa, mapa do celów projektowych, tyczenie z projektu – PL-2000 w strefie powiatu, w którym pracujesz.
  • Obiekt na granicy stref (np. droga przez dwa powiaty) – jedna strefa dla całego projektu, zwykle ta, w której jest większość obiektu albo ta, w której jest dokumentacja projektowa.
  • Inwentaryzacja w wielu regionach, GIS, rolnictwo, leśnictwo – PL-1992. Jeden układ dla całej Polski ułatwia łączenie danych.
  • Dane od projektanta – zawsze ten układ, w którym przygotowano projekt. Zapytaj o niego przed wyjazdem w teren.
Starsze układy. Układ 1965 i lokalne układy miejskie zostały wycofane i nie należą do państwowego systemu odniesień. Jeśli dostajesz dane w takim układzie, najpierw trzeba je przetransformować do PL-2000 – z pomocą geodety albo ośrodka dokumentacji.

Wysokości i model geoidy

GNSS mierzy wysokość elipsoidalną h – odległość od matematycznej elipsoidy GRS80. W Polsce różni się ona od wysokości „nad poziomem morza” o kilkadziesiąt metrów (mniej więcej od 30 do 40 m, zależnie od miejsca). Na mapach i w projektach używa się wysokości normalnej H, liczonej od quasi-geoidy, czyli powierzchni zbliżonej do średniego poziomu morza.

Model geoidy (dokładnie: model quasi-geoidy) to siatka poprawek dla całego kraju. Aplikacja odczytuje z niej wartość dla miejsca pomiaru i liczy H = h − ζ, gdzie ζ to wysokość quasi-geoidy nad elipsoidą. Dlatego od dobrego modelu zależy dokładność wysokości – błąd modelu przechodzi wprost na H.

Polskie układy wysokościowe

UkładPoziom odniesieniaStatus
PL-EVRF2007-NHŚredni poziom Morza Północnego, mareograf w AmsterdamieObowiązujący. Stosuje się go w pracach geodezyjnych i kartograficznych.
PL-KRON86-NHŚredni poziom Bałtyku, mareograf w KronsztadzieWycofany. Rozporządzenie pozwalało go stosować najdłużej do 31 grudnia 2023 r. Spotyka się go w starszych mapach i projektach.

Wysokości w PL-EVRF2007-NH są większe średnio o ok. 16,5 cm niż w PL-KRON86-NH. Różnica nie jest stała – zmienia się w zależności od miejsca, więc nie da się jej poprawnie uwzględnić, dodając jedną liczbę. Do przeliczeń GUGiK udostępnia model różnic wysokości.

Najczęstszy błąd na budowie. Projekt ze starej mapy jest w Kronsztadzie, a pomiar w Amsterdamie. Wtedy każda rzędna różni się o kilkanaście centymetrów, a wykop „wychodzi” za płytki albo za głęboki. Zanim zaczniesz tyczyć wysokościowo, sprawdź na rysunku, w jakim układzie są rzędne.

Aktualny model geoidy: PL-geoid2021

Obecnie zalecanym przez GUGiK modelem quasi-geoidy jest PL-geoid2021, przeznaczony do przeliczania wysokości elipsoidalnych na wysokości normalne w układzie PL-EVRF2007-NH. To trzeci model zalecany przez GUGiK – po GUGiK-geoid2001 i PL-geoid-2011. Obejmuje obszar 48–56°N i 13–25°E, ma rozdzielczość siatki 0,01° × 0,01° i został dopasowany do pomiarów GNSS na punktach niwelacyjnych. Opisuje go m.in. repozytorium modeli geoidy ISG.

W geoGPS dla Polski dostępne są trzy modele GUGiK:

Model w geoGPSUkład wysokościKiedy wybrać
geoid2021-PL-EVRF2007-NHPL-EVRF2007-NHDomyślny wybór do wszystkich nowych prac.
geoid2011-PL-EVRF2007-NHPL-EVRF2007-NHGdy musisz porównać wyniki z wcześniejszymi pomiarami wykonanymi z modelem PL-geoid-2011. Jego dokładność oceniano na ok. ±1,5 cm.
geoid2011-PL-KRON86-NHPL-KRON86-NHTylko gdy projekt albo mapa ma rzędne w starym układzie Kronsztad i świadomie chcesz pracować w tym układzie.

Siatki modeli pochodzą z GUGiK i są rozpowszechniane w otwartej bazie PROJ-data. Aplikacja pobiera wybrany model na telefon i przelicza wysokość od razu przy pomiarze.

Co, jeśli nie ma modelu albo punkt jest poza jego zasięgiem

Wtedy zapisywana jest tylko wysokość elipsoidalna h, a H zostaje puste. Polskie modele obejmują ląd Polski. Przy pracy za granicą wybierz układ i model właściwy dla danego kraju.

Podsumowanie: typowe ustawienia w Polsce

Układ współrzędnychPL-2000, strefa powiatu (EPSG:2176–2179) albo PL-1992 (EPSG:2180) dla danych z całego kraju
Model geoidygeoid2021-PL-EVRF2007-NH
Układ wysokościPL-EVRF2007-NH (Amsterdam)
Poprawki RTKserwis NTRIP, np. ASG-EUPOS – zobacz konfigurację RTK i NTRIP

Najczęstsze pytania

Czy mogę zmienić układ albo geoidę w istniejącym projekcie?

Tak, w edycji projektu. Każdy zapisany punkt ma jednak przy sobie układ i geoidę, z którymi go pomierzono, dlatego najlepiej ustawić je poprawnie przed pierwszym pomiarem.

Skąd wiem, w jakiej strefie PL-2000 jest mój teren?

Sprawdź powiat na mapie albo w tabeli powyżej. Jeśli masz współrzędne z mapy, pierwsza cyfra Y to numer strefy.

Dlaczego wysokość różni się od tej z mapy o ok. 16 cm?

Najczęściej mapa ma rzędne w starym układzie PL-KRON86-NH, a pomiar jest w PL-EVRF2007-NH. Ustal układ wysokości dokumentacji i w razie potrzeby przelicz rzędne.

Czy wysokość elipsoidalna też jest zapisywana?

Tak. Każdy punkt ma wysokość elipsoidalną h i normalną H oraz nazwę użytego modelu geoidy.