Projekt w geoGPS – co to jest
Projekt to zbiór obiektów (punktów, linii i obszarów) z własnym układem współrzędnych i modelem geoidy. Każdy pomiar trafia do projektu aktywnego, a mapa pokazuje jego obiekty. Bez projektu aplikacja nie pozwoli zapisać pomiaru i pokaże komunikat „Najpierw utwórz projekt”.
Dobrym zwyczajem jest jeden projekt na jedno zlecenie albo jeden obiekt budowlany. Dzięki temu dane, eksporty i raporty PDF nie mieszają się między robotami.
Jak założyć projekt w aplikacji mobilnej
- Otwórz Dane → Projekty i wybierz dodanie nowego projektu.
- Wpisz nazwę i, jeśli chcesz, opis (np. numer zlecenia, adres, inwestor).
- Wybierz układ współrzędnych. Szukaj po nazwie, kodzie EPSG albo kraju. Opcja „Zawęź listę do bieżącej lokalizacji” zostawia tylko układy używane w kraju, w którym jesteś.
- Wybierz model geoidy. Aplikacja podpowiada modele pasujące do układu i pobiera wybrany model na telefon, więc zrób to tam, gdzie masz Internet. Bez modelu projektu nie da się zapisać.
- Zapisz. Nowy projekt ustaw jako aktywny – od tej chwili do niego trafiają pomiary.
Projekt w panelu WWW i w QGIS
Projekt możesz też założyć w biurze:
- Panel geoGPS Cloud – w sekcji Projekty kliknij +, wpisz nazwę, wybierz Układ współrzędnych (pięć polskich układów – PL-2000 strefy 5–8 i PL-1992 – jest podpowiadanych od razu) i Model geoidy, a potem Utwórz projekt.
- Wtyczka QGIS – w oknie Projekty kliknij Nowy projekt, układ wybierz przyciskiem Zmień… z bazy EPSG, a model geoidy z listy modeli dla obszaru układu.
Projekt zapisuje się w chmurze, więc od razu widać go w aplikacji na telefonie u wszystkich osób z organizacji. Edytować i usuwać projekt może tylko jego autor – pozostali widzą go w trybie podglądu.
Układ współrzędnych – po co go wybierać
Odbiornik GNSS podaje pozycję jako szerokość i długość geograficzną (B, L) oraz wysokość elipsoidalną h na elipsoidzie GRS80. Na mapach, w projektach budowlanych i w dokumentacji geodezyjnej używa się jednak współrzędnych płaskich X, Y w metrach. Układ współrzędnych projektu mówi aplikacji, jak przeliczyć B, L na X, Y.
W geoGPS każdy punkt ma zapisane i B/L, i X/Y w układzie projektu, razem z nazwą układu i kodem EPSG (np. „ETRF2000-PL / CS2000/21 (EPSG:2178)”). Eksporty do DXF, CSV, TXT, GML i IFC zawierają X/Y w układzie projektu.
Polskie układy współrzędnych
Zasady określa rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie państwowego systemu odniesień przestrzennych (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 342). Podstawą jest układ odniesienia PL-ETRF2000 (realizacja europejskiego systemu ETRS89) na elipsoidzie GRS80. Korzystając z poprawek RTK z ASG-EUPOS, mierzysz bezpośrednio w PL-ETRF2000.
| Układ | Kod EPSG | Odwzorowanie i parametry | Do czego służy |
|---|---|---|---|
| PL-2000, strefy 5, 6, 7, 8 | 2176, 2177, 2178, 2179 | Gauss-Krüger, 4 pasy po 3°, południki osiowe 15°, 18°, 21°, 24°E, skala na południku osiowym 0,999923 | Mapy w skalach większych niż 1:10 000, w tym mapa zasadnicza i ewidencyjna. Standard w pracach geodezyjnych i na budowie. |
| PL-1992 | 2180 | Gauss-Krüger, jeden pas dla całej Polski (14°–24,5°E), południk osiowy 19°E, skala 0,9993 | Mapy w skalach 1:10 000 i mniejszych, ortofotomapy, opracowania dla całego kraju i analizy GIS. |
| PL-UTM, strefy 33, 34, 35 | 25833, 25834, 25835 | Poprzeczny Merkator, pasy po 6° | Mapy topograficzne 1:10 000–1:250 000, mapy morskie, obronność. |
PL-2000: jak rozpoznać strefę po współrzędnych
W układzie PL-2000 do współrzędnej Y dodaje się numer strefy pomnożony przez 1 000 000 oraz 500 000 m. Dlatego pierwsza cyfra Y to numer strefy: punkt w Krakowie ma Y ≈ 7 4xx xxx m (strefa 7), we Wrocławiu ≈ 6 4xx xxx m (strefa 6). Współrzędna X w Polsce ma ok. 5,4–6,1 mln m.
W PL-1992 Y ma zawsze sześć cyfr (ok. 170 000–870 000 m), a X ok. 130 000–780 000 m. Po tym łatwo odróżnić dane w PL-1992 od danych w PL-2000.
Strefy PL-2000 według powiatów
Teoretycznie granice stref biegną po południkach 16,5°, 19,5° i 22,5°E. W praktyce, zgodnie z § 22 rozporządzenia, granice stref wyznaczają granice powiatów. Gdy południk przecina powiat, cały powiat należy do strefy, w której leży jego większa część. Dzięki temu cała mapa zasadnicza jednego powiatu jest w jednej strefie.
Tabela poniżej pokazuje, w której strefie jest każdy powiat. „m.” oznacza miasto na prawach powiatu.
Pokaż listę powiatów według województw i stref
| Województwo | Strefa 5 EPSG:2176 | Strefa 6 EPSG:2177 | Strefa 7 EPSG:2178 | Strefa 8 EPSG:2179 |
|---|---|---|---|---|
| dolnośląskie | bolesławiecki, głogowski, jaworski, m. Jelenia Góra, jeleniogórski, kamiennogórski, m. Legnica, legnicki, lubański, lubiński, lwówecki, polkowicki, świdnicki, m. Wałbrzych, wałbrzyski, zgorzelecki, złotoryjski | dzierżoniowski, górowski, kłodzki, milicki, oleśnicki, oławski, strzeliński, średzki, trzebnicki, wołowski, m. Wrocław, wrocławski, ząbkowicki | – | – |
| kujawsko-pomorskie | – | aleksandrowski, brodnicki, bydgoski, m. Bydgoszcz, chełmiński, golubsko-dobrzyński, m. Grudziądz, grudziądzki, inowrocławski, lipnowski, mogileński, nakielski, radziejowski, rypiński, sępoleński, świecki, m. Toruń, toruński, tucholski, wąbrzeski, m. Włocławek, włocławski, żniński | – | – |
| lubelskie | – | – | janowski, kraśnicki, lubelski, łukowski, opolski, puławski, rycki | bialski, m. Biała Podlaska, biłgorajski, m. Chełm, chełmski, hrubieszowski, krasnostawski, lubartowski, m. Lublin, łęczyński, parczewski, radzyński, świdnicki, tomaszowski, włodawski, zamojski, m. Zamość |
| lubuskie | gorzowski, m. Gorzów Wielkopolski, krośnieński, międzyrzecki, nowosolski, słubicki, strzelecko-drezdenecki, sulęciński, świebodziński, wschowski, m. Zielona Góra, zielonogórski, żagański, żarski | – | – | – |
| łódzkie | – | bełchatowski, kutnowski, łaski, łęczycki, m. Łódź, pabianicki, pajęczański, poddębicki, sieradzki, wieluński, wieruszowski, zduńskowolski, zgierski | brzeziński, łowicki, łódzki wschodni, opoczyński, piotrkowski, m. Piotrków Trybunalski, radomszczański, rawski, m. Skierniewice, skierniewicki, tomaszowski | – |
| małopolskie | – | chrzanowski, oświęcimski | bocheński, brzeski, dąbrowski, gorlicki, krakowski, m. Kraków, limanowski, miechowski, myślenicki, nowosądecki, nowotarski, m. Nowy Sącz, olkuski, proszowicki, suski, tarnowski, m. Tarnów, tatrzański, wadowicki, wielicki | – |
| mazowieckie | – | – | białobrzeski, ciechanowski, garwoliński, gostyniński, grodziski, grójecki, kozienicki, legionowski, lipski, makowski, miński, mławski, nowodworski, ostrołęcki, m. Ostrołęka, ostrowski, otwocki, piaseczyński, m. Płock, płocki, płoński, pruszkowski, przasnyski, przysuski, pułtuski, m. Radom, radomski, m. Siedlce, siedlecki, sierpecki, sochaczewski, sokołowski, szydłowiecki, m. Warszawa, warszawski zachodni, węgrowski, wołomiński, wyszkowski, zwoleński, żuromiński, żyrardowski | łosicki |
| opolskie | – | brzeski, głubczycki, kędzierzyńsko-kozielski, kluczborski, krapkowicki, namysłowski, nyski, oleski, m. Opole, opolski, prudnicki, strzelecki | – | – |
| podkarpackie | – | – | brzozowski, dębicki, jasielski, kolbuszowski, m. Krosno, krośnieński, leski, leżajski, łańcucki, mielecki, niżański, ropczycko-sędziszowski, rzeszowski, m. Rzeszów, sanocki, stalowowolski, strzyżowski, m. Tarnobrzeg, tarnobrzeski | bieszczadzki, jarosławski, lubaczowski, przemyski, m. Przemyśl, przeworski |
| podlaskie | – | – | grajewski, kolneński, m. Łomża, łomżyński, zambrowski | augustowski, białostocki, m. Białystok, bielski, hajnowski, moniecki, sejneński, siemiatycki, sokólski, suwalski, m. Suwałki, wysokomazowiecki |
| pomorskie | – | bytowski, chojnicki, człuchowski, m. Gdańsk, gdański, m. Gdynia, kartuski, kościerski, kwidzyński, lęborski, malborski, nowodworski, pucki, m. Słupsk, słupski, m. Sopot, starogardzki, sztumski, tczewski, wejherowski | – | – |
| śląskie | – | będziński, bielski, m. Bielsko-Biała, bieruńsko-lędziński, m. Bytom, m. Chorzów, cieszyński, m. Częstochowa, częstochowski, m. Dąbrowa Górnicza, m. Gliwice, gliwicki, m. Jastrzębie-Zdrój, m. Jaworzno, m. Katowice, kłobucki, lubliniecki, mikołowski, m. Mysłowice, myszkowski, m. Piekary Śląskie, pszczyński, raciborski, m. Ruda Śląska, rybnicki, m. Rybnik, m. Siemianowice Śląskie, m. Sosnowiec, m. Świętochłowice, tarnogórski, m. Tychy, wodzisławski, m. Zabrze, m. Żory, żywiecki | zawierciański | – |
| świętokrzyskie | – | – | buski, jędrzejowski, kazimierski, m. Kielce, kielecki, konecki, opatowski, ostrowiecki, pińczowski, sandomierski, skarżyski, starachowicki, staszowski, włoszczowski | – |
| warmińsko-mazurskie | – | m. Elbląg | bartoszycki, braniewski, działdowski, elbląski, ełcki, giżycki, gołdapski, iławski, kętrzyński, lidzbarski, mrągowski, nidzicki, nowomiejski, olecki, m. Olsztyn, olsztyński, ostródzki, piski, szczycieński, węgorzewski | – |
| wielkopolskie | czarnkowsko-trzcianecki, grodziski, międzychodzki, nowotomyski, szamotulski, wolsztyński | chodzieski, gnieźnieński, gostyński, jarociński, kaliski, m. Kalisz, kępiński, kolski, m. Konin, koniński, kościański, krotoszyński, leszczyński, m. Leszno, obornicki, ostrowski, ostrzeszowski, pilski, pleszewski, m. Poznań, poznański, rawicki, słupecki, średzki, śremski, turecki, wągrowiecki, wrzesiński, złotowski | – | – |
| zachodniopomorskie | białogardzki, choszczeński, drawski, goleniowski, gryficki, gryfiński, kamieński, kołobrzeski, m. Koszalin, koszaliński, łobeski, myśliborski, policki, pyrzycki, stargardzki, m. Szczecin, świdwiński, m. Świnoujście, wałecki | sławieński, szczecinecki | – | – |
Który układ wybrać w projekcie
- Prace geodezyjne, budowa, mapa do celów projektowych, tyczenie z projektu – PL-2000 w strefie powiatu, w którym pracujesz.
- Obiekt na granicy stref (np. droga przez dwa powiaty) – jedna strefa dla całego projektu, zwykle ta, w której jest większość obiektu albo ta, w której jest dokumentacja projektowa.
- Inwentaryzacja w wielu regionach, GIS, rolnictwo, leśnictwo – PL-1992. Jeden układ dla całej Polski ułatwia łączenie danych.
- Dane od projektanta – zawsze ten układ, w którym przygotowano projekt. Zapytaj o niego przed wyjazdem w teren.
Wysokości i model geoidy
GNSS mierzy wysokość elipsoidalną h – odległość od matematycznej elipsoidy GRS80. W Polsce różni się ona od wysokości „nad poziomem morza” o kilkadziesiąt metrów (mniej więcej od 30 do 40 m, zależnie od miejsca). Na mapach i w projektach używa się wysokości normalnej H, liczonej od quasi-geoidy, czyli powierzchni zbliżonej do średniego poziomu morza.
Model geoidy (dokładnie: model quasi-geoidy) to siatka poprawek dla całego kraju. Aplikacja odczytuje z niej wartość dla miejsca pomiaru i liczy H = h − ζ, gdzie ζ to wysokość quasi-geoidy nad elipsoidą. Dlatego od dobrego modelu zależy dokładność wysokości – błąd modelu przechodzi wprost na H.
Polskie układy wysokościowe
| Układ | Poziom odniesienia | Status |
|---|---|---|
| PL-EVRF2007-NH | Średni poziom Morza Północnego, mareograf w Amsterdamie | Obowiązujący. Stosuje się go w pracach geodezyjnych i kartograficznych. |
| PL-KRON86-NH | Średni poziom Bałtyku, mareograf w Kronsztadzie | Wycofany. Rozporządzenie pozwalało go stosować najdłużej do 31 grudnia 2023 r. Spotyka się go w starszych mapach i projektach. |
Wysokości w PL-EVRF2007-NH są większe średnio o ok. 16,5 cm niż w PL-KRON86-NH. Różnica nie jest stała – zmienia się w zależności od miejsca, więc nie da się jej poprawnie uwzględnić, dodając jedną liczbę. Do przeliczeń GUGiK udostępnia model różnic wysokości.
Aktualny model geoidy: PL-geoid2021
Obecnie zalecanym przez GUGiK modelem quasi-geoidy jest PL-geoid2021, przeznaczony do przeliczania wysokości elipsoidalnych na wysokości normalne w układzie PL-EVRF2007-NH. To trzeci model zalecany przez GUGiK – po GUGiK-geoid2001 i PL-geoid-2011. Obejmuje obszar 48–56°N i 13–25°E, ma rozdzielczość siatki 0,01° × 0,01° i został dopasowany do pomiarów GNSS na punktach niwelacyjnych. Opisuje go m.in. repozytorium modeli geoidy ISG.
W geoGPS dla Polski dostępne są trzy modele GUGiK:
| Model w geoGPS | Układ wysokości | Kiedy wybrać |
|---|---|---|
| geoid2021-PL-EVRF2007-NH | PL-EVRF2007-NH | Domyślny wybór do wszystkich nowych prac. |
| geoid2011-PL-EVRF2007-NH | PL-EVRF2007-NH | Gdy musisz porównać wyniki z wcześniejszymi pomiarami wykonanymi z modelem PL-geoid-2011. Jego dokładność oceniano na ok. ±1,5 cm. |
| geoid2011-PL-KRON86-NH | PL-KRON86-NH | Tylko gdy projekt albo mapa ma rzędne w starym układzie Kronsztad i świadomie chcesz pracować w tym układzie. |
Siatki modeli pochodzą z GUGiK i są rozpowszechniane w otwartej bazie PROJ-data. Aplikacja pobiera wybrany model na telefon i przelicza wysokość od razu przy pomiarze.
Co, jeśli nie ma modelu albo punkt jest poza jego zasięgiem
Wtedy zapisywana jest tylko wysokość elipsoidalna h, a H zostaje puste. Polskie modele obejmują ląd Polski. Przy pracy za granicą wybierz układ i model właściwy dla danego kraju.
Podsumowanie: typowe ustawienia w Polsce
| Układ współrzędnych | PL-2000, strefa powiatu (EPSG:2176–2179) albo PL-1992 (EPSG:2180) dla danych z całego kraju |
|---|---|
| Model geoidy | geoid2021-PL-EVRF2007-NH |
| Układ wysokości | PL-EVRF2007-NH (Amsterdam) |
| Poprawki RTK | serwis NTRIP, np. ASG-EUPOS – zobacz konfigurację RTK i NTRIP |
Najczęstsze pytania
Czy mogę zmienić układ albo geoidę w istniejącym projekcie?
Tak, w edycji projektu. Każdy zapisany punkt ma jednak przy sobie układ i geoidę, z którymi go pomierzono, dlatego najlepiej ustawić je poprawnie przed pierwszym pomiarem.
Skąd wiem, w jakiej strefie PL-2000 jest mój teren?
Sprawdź powiat na mapie albo w tabeli powyżej. Jeśli masz współrzędne z mapy, pierwsza cyfra Y to numer strefy.
Dlaczego wysokość różni się od tej z mapy o ok. 16 cm?
Najczęściej mapa ma rzędne w starym układzie PL-KRON86-NH, a pomiar jest w PL-EVRF2007-NH. Ustal układ wysokości dokumentacji i w razie potrzeby przelicz rzędne.
Czy wysokość elipsoidalna też jest zapisywana?
Tak. Każdy punkt ma wysokość elipsoidalną h i normalną H oraz nazwę użytego modelu geoidy.